مشركان . وَلَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنا كِتاباً نَقْرَؤُه ( 1 ) ، خداى تعالى گفت : اگر چنان كه ما كتابى بر تو فرو فرستيم بر كاغذى نوشته ايشان به دست بپساوند ( 2 ) . مفسّران گفتند : يعنى اگر كتابى خداى تعالى بفرستد بر آن جا نوشته كه : يا فلان بن فلان هذا كتاب من اللَّه اليك آمن بمحمّد ( 3 ) ، اى فلان پسر فلان اين نامه‌اى است از خداى تعالى به تو كه ايمان آر به محمّد ، با اين همه هم ايمان نيارند و گويند اين جادوى و سحر است ( 4 ) . مقاتل و كلبيّ گفتند : سبب نزول ( 5 ) آيت آن بود كه نضر بن الحارث و عبد اللَّه بن ابي اميّه و نوفل بن خويلد گفتند : يا محمّد ما به تو ايمان نياريم تا كتابى نيارى خاص براى ما با ( 6 ) چهار فرشته كه گواهى ( 7 ) مىدهند و مىگويند اين از نزديك خداست و تو رسول خدايى . خداى تعالى اين آيت فرستاد . * ( وَقالُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْه مَلَكٌ ) * ، گفتند : چرا فرشته ( 8 ) بر او نمىفرستد ( 9 ) . آنگه خبر داد از عناد و جحود [ 58 - پ ] ايشان و گفت : اگر چنان باشد كه ما فرشته‌اى را فرو فرستيم ( 10 ) بر حسب اقتراح ايشان ، ايشان هم ايمان نيارند و آنگه مصلحت اقتضاى تعجيل هلاك ايشان كند بر آن كه ( 11 ) ايشان را مهلت ندهند ( 12 ) در هلاك ، و اين خلاف مصلحت باشد . و قوله : * ( لَقُضِيَ الأَمْرُ ) * ، زجّاج گفت : معنى آن است كه اتمّ ( 13 ) . و قضا بر معانى ( 14 ) آمده است و مرجع و معانى جمله به اتمام كار رفتست ( 15 ) . قوله : فَوَكَزَه مُوسى فَقَضى عَلَيْه ، و كما قال ابو ذؤيب :

--> ( 1 ) . سورهء بنى اسرائيل ( 17 ) آيهء 93 . ( 2 ) . مج ، مت : نيايند ، وز : بسايند ، آج ، لب : بساوند ، لت : ببسايند ، مل ، مر : مىسايند . ( 3 ) . وز : من لمحمّد ، مل : ام من محمد . ( 4 ) . مج ، مت ، وز ، لت ، مر : سحر و جادوى است . ( 5 ) . مج ، مت ، وز ، مر اين . ( 6 ) . مت : يا . ( 7 ) . مج ، وز ، مت ، لت : گوائى . ( 8 ) . مج ، مت ، وز ، مل : فريشته را . ( 9 ) . مل ، لت : فرو نمىفرستند . ( 10 ) . مج ، مت ، وز : فرو فرستم . ( 11 ) . كذا در اساس ، آج ، لب ، آف ، ديگر نسخه بدلها : و آنگه . ( 12 ) . مج ، مت ، وز : بدهند ، آج ، لب : دهد . ( 13 ) . اساس ، بم ، آف ، آن : اقم ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح گرديد . ( 14 ) . وز ، لت ، مر : مرجع معانى . ( 15 ) . مج ، مت ، وز ، مل ، لت ، مر : به اتمام كار است ، آج ، لب : به اتمام كار رفت .